1. Nguyên nhân gạch cùng mã sản phẩm vẫn lệch màu
Gạch ốp lát là vật liệu được sản xuất công nghiệp từ các nguyên liệu khoáng tự nhiên, trải qua quá trình phối trộn, tạo hình, tráng men và nung ở nhiệt độ cao. Mặc dù quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ, những biến thiên nhỏ về nguyên liệu và điều kiện công nghệ vẫn có thể tạo ra sự khác biệt nhất định về sắc độ giữa các viên gạch hoặc các lô sản xuất.
Khác lô sản xuất (Batch/Lot)
Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến gạch cùng mã sản phẩm có sự chênh lệch màu sắc. Mỗi lô sản xuất được thực hiện trong những điều kiện cụ thể về phối liệu, tráng men và nung. Vì vậy, dù cùng mã sản phẩm, các lô khác nhau vẫn có thể xuất hiện sự khác biệt nhẹ về độ sáng, độ đậm hoặc tông màu.
Tình trạng này thường dễ gặp khi công trình phát sinh nhu cầu mua bổ sung gạch sau một thời gian thi công. Chẳng hạn, gạch lát nền màu ghi sáng được sử dụng ở đợt đầu có thể hơi khác tông so với số gạch mua thêm từ một lô sản xuất sau đó. Khi đặt cạnh nhau trên diện tích lớn, sự chênh lệch này có thể tạo thành những mảng màu không đồng đều.
Do đó, khi đặt mua gạch cho công trình, nên tính toán số lượng cần thiết ngay từ đầu và trao đổi với đơn vị cung cấp về khả năng đáp ứng gạch cùng lô sản xuất. Nếu cần mua bổ sung, hãy cung cấp đầy đủ mã sản phẩm và thông tin lô đã sử dụng để được kiểm tra trước khi nhận hàng.
Biến thiên nhiệt độ trong quá trình nung
Nhiệt độ nung là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến màu sắc và đặc tính bề mặt của gạch ốp lát. Trong quá trình nung, các phản ứng vật lý và hóa học diễn ra trong xương gạch và lớp men, tác động đến màu sắc, độ bóng cũng như cấu trúc của sản phẩm sau khi hoàn thiện.
Ngay cả khi sử dụng cùng công thức phối liệu và men, sự khác biệt trong điều kiện nung giữa các chu kỳ sản xuất vẫn có thể tạo ra những biến đổi nhỏ về sắc độ. Mức độ ảnh hưởng cụ thể phụ thuộc vào loại nguyên liệu, thành phần men, công nghệ nung và khả năng kiểm soát quy trình của từng nhà máy.
Vì vậy, gạch cùng mã nhưng được sản xuất ở những thời điểm khác nhau có thể không hoàn toàn đồng nhất về màu sắc. Đây cũng là lý do việc kiểm tra sắc độ thực tế và thông tin lô sản xuất có ý nghĩa quan trọng trước khi đưa gạch vào thi công.
Sự biến thiên của nguyên liệu thô và độ ẩm
Các nguyên liệu dùng để sản xuất gạch như đất sét, tràng thạch và những thành phần khoáng khác có nguồn gốc tự nhiên. Thành phần khoáng vật và đặc tính của nguyên liệu có thể biến thiên trong phạm vi nhất định giữa các nguồn cung hoặc các mẻ phối trộn. Những thay đổi này, nếu ảnh hưởng đến thành phần xương gạch hoặc lớp men, có thể góp phần làm thay đổi sắc độ thành phẩm.
Bên cạnh đó, độ ẩm của nguyên liệu và điều kiện xử lý trước khi nung cũng cần được kiểm soát để duy trì sự ổn định của quá trình sản xuất. Nếu các thông số công nghệ có sự khác biệt, sản phẩm cuối cùng có thể xuất hiện những thay đổi về màu sắc hoặc đặc điểm bề mặt.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở mọi dòng gạch. Các nhà sản xuất thường áp dụng quy trình kiểm soát nguyên liệu và chất lượng thành phẩm nhằm hạn chế những sai lệch vượt quá giới hạn cho phép.
Đặc tính xương gạch và khả năng tương tác với lớp men
Xương gạch là phần cốt liệu tạo nên thân viên gạch, trong khi lớp men quyết định nhiều đặc điểm của bề mặt như màu sắc, độ bóng và hiệu ứng hoàn thiện. Đặc tính của xương gạch, bao gồm độ xốp và khả năng hút nước, có liên quan đến quá trình sản xuất và có thể ảnh hưởng đến sự tương tác giữa xương gạch với lớp men.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng độ hút nước của gạch thành phẩm không phải là nguyên nhân trực tiếp duy nhất gây ra chênh lệch sắc độ. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào công nghệ tráng men, thành phần nguyên liệu, điều kiện nung và cấu tạo sản phẩm.
Đối với các dòng gạch men bóng, men matt hoặc gạch có hiệu ứng bề mặt đặc biệt, sự khác biệt về cấu trúc bề mặt và khả năng phản xạ ánh sáng cũng có thể khiến màu sắc được cảm nhận khác nhau. Vì vậy, khi kiểm tra gạch, cần xem xét đồng thời sắc độ, độ bóng và đặc điểm bề mặt thay vì chỉ dựa vào màu sắc nhìn từ một góc độ.
Đặc điểm vân gạch và thiết kế bề mặt
Không phải mọi viên gạch cùng mã sản phẩm đều có họa tiết giống hệt nhau. Với các dòng gạch vân đá, vân gỗ, vân xi măng hoặc gạch trang trí, nhà sản xuất có thể thiết kế nhiều biến thể về đường vân, vị trí họa tiết và mức độ tương phản để tạo cảm giác tự nhiên cho bề mặt.
Chẳng hạn, hai viên gạch vân đá cùng mã có thể có một viên sở hữu vùng vân đậm hơn, trong khi viên còn lại có nhiều khoảng sáng hơn. Đây có thể là đặc điểm thiết kế được chủ động tạo ra, không nhất thiết là dấu hiệu của lỗi sản xuất.
Vì thế, cần phân biệt giữa sự đa dạng họa tiết theo thiết kế và tình trạng lệch sắc độ giữa các lô. Việc quan sát nhiều viên gạch cùng lúc sẽ giúp đánh giá chính xác hơn mức độ đồng đều và sự hài hòa của bề mặt sau khi thi công.
2. Gạch khác sắc độ có ảnh hưởng đến chất lượng công trình không?
Gạch khác sắc độ không đồng nghĩa với việc chất lượng kỹ thuật của sản phẩm bị ảnh hưởng. Nếu sản phẩm vẫn đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng áp dụng, sự chênh lệch màu sắc nhẹ có thể chủ yếu tác động đến tính thẩm mỹ của công trình.
Tuy nhiên, nếu các viên gạch có sự khác biệt rõ rệt về màu sắc và được sử dụng xen kẽ không có chủ đích, bề mặt sau thi công có thể xuất hiện những mảng màu loang hoặc lệch tông. Điều này dễ nhận thấy ở những khu vực có diện tích lớn, sử dụng gạch đơn sắc hoặc có ánh sáng chiếu trực tiếp.
Đối với gạch vân đá hoặc các dòng gạch có thiết kế nhiều biến thể họa tiết, sự khác biệt giữa các viên đôi khi giúp bề mặt trông tự nhiên hơn. Dù vậy, nếu chênh lệch sắc độ vượt quá mong muốn hoặc không phù hợp với mẫu đã lựa chọn, cần kiểm tra lại thông tin sản phẩm trước khi tiếp tục thi công.
Khi phát hiện gạch có màu sắc bất thường, nên tạm dừng sử dụng các kiện liên quan, đối chiếu mẫu đã duyệt và trao đổi với đơn vị cung cấp để xác định nguyên nhân. Không nên tự ý kết luận sản phẩm bị lỗi chỉ dựa trên cảm nhận màu sắc khi quan sát trong điều kiện ánh sáng khác nhau.
3. Những điều cần kiểm tra trước khi thi công gạch ốp lát
Kiểm tra mã sản phẩm, lô sản xuất và ký hiệu sắc độ
Khi nhận gạch, cần đối chiếu mã sản phẩm trên bao bì với đơn hàng và mẫu đã lựa chọn. Ngoài mã sản phẩm (Model / Item), nên kiểm tra thêm số lô sản xuất, ký hiệu sắc độ (Tone / Shade / Color) - thường ký hiệu bằng chữ hoặc số (ví dụ: A, B, 1, 2, V1, V2) hoặc các thông tin tương đương theo quy định của từng nhà sản xuất.
Mã sản phẩm giống nhau chưa chắc đồng nghĩa với việc gạch thuộc cùng một lô hoặc có cùng sắc độ. Vì vậy, nếu công trình sử dụng nhiều kiện gạch, cần kiểm tra thông tin trên các kiện trước khi đưa vào thi công.
Nếu phát hiện các kiện cùng mã nhưng khác ký hiệu sắc độ, nên trao đổi với nhà cung cấp để xác nhận khả năng sử dụng chung trên cùng một mặt bằng. Bước kiểm tra này đặc biệt quan trọng đối với công trình có diện tích lát lớn hoặc yêu cầu cao về độ đồng đều màu sắc.
Mở kiểm tra nhiều thùng gạch
Không nên chỉ kiểm tra một viên gạch đại diện rồi mặc định toàn bộ lô hàng đều có màu sắc giống nhau. Thay vào đó, nên lấy một số viên từ nhiều thùng khác nhau, đặt cạnh nhau trên cùng một mặt phẳng để quan sát màu sắc, họa tiết, kích thước và độ hoàn thiện bề mặt.
Cách kiểm tra này giúp nhận diện sớm sự khác biệt giữa các kiện, hạn chế tình trạng phát hiện lệch màu sau khi đã lát một phần diện tích lớn.
Nếu nhận thấy màu sắc giữa các thùng có sự chênh lệch rõ rệt, cần chụp ảnh, lưu lại thông tin trên bao bì và liên hệ với đơn vị cung cấp để được hướng dẫn xử lý trước khi tiếp tục thi công.
Trộn gạch từ nhiều thùng khi lát
Đối với các dòng gạch có biến thể họa tiết hoặc sắc độ nhẹ theo thiết kế, việc lấy gạch luân phiên từ nhiều thùng cùng sắc độ phù hợp giúp phân bố họa tiết đồng đều hơn trên bề mặt. Thay vì sử dụng hết một thùng rồi mới chuyển sang thùng khác, thợ thi công có thể lấy gạch từ nhiều thùng theo trình tự phù hợp để hạn chế sự tập trung của những viên có đặc điểm tương tự tại một vị trí.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng có thể trộn tùy ý các kiện gạch khác sắc độ. Nếu các thùng có ký hiệu sắc độ khác nhau hoặc màu sắc chênh lệch rõ rệt, cần xác minh với đơn vị cung cấp trước khi sử dụng chung.
Lát thử và kiểm tra dưới điều kiện ánh sáng thực tế
Trước khi thi công trên diện rộng, nên trải thử một số viên gạch tại khu vực dự kiến sử dụng. Quan sát gạch dưới điều kiện ánh sáng gần với môi trường thực tế giúp đánh giá chính xác hơn sự hài hòa về màu sắc, độ bóng và họa tiết.
Đối với gạch lát nền, nên quan sát từ nhiều vị trí trong phòng. Với gạch ốp tường, cần đặt gạch theo đúng hướng dự kiến thi công. Việc lát thử cũng giúp gia chủ đánh giá khả năng phối hợp của gạch với màu sơn, ánh sáng và các vật liệu nội thất xung quanh.
Nếu bề mặt thử xuất hiện những mảng màu không đồng đều, cần kiểm tra lại cách phân bổ gạch và thông tin lô sản xuất trước khi tiến hành thi công toàn bộ.
4. Cần làm gì khi phát hiện gạch cùng mã nhưng khác sắc độ?
Nếu phát hiện gạch cùng mã sản phẩm có màu sắc khác nhau trước khi thi công, nên tạm thời phân loại các kiện theo thông tin lô và ký hiệu sắc độ. Đồng thời, chụp ảnh mã sản phẩm, bao bì và những vị trí thể hiện rõ sự chênh lệch để làm căn cứ trao đổi với đơn vị cung cấp.
Sau đó, cần đối chiếu với mẫu đã duyệt và xác định sự khác biệt xuất phát từ đặc điểm họa tiết, điều kiện quan sát hay sự chênh lệch giữa các lô sản xuất. Nếu màu sắc khác biệt rõ rệt hoặc không phù hợp với yêu cầu đã thống nhất, nên yêu cầu kiểm tra trước khi tiếp tục sử dụng.
Trường hợp đã thi công một phần, cần đánh giá phạm vi ảnh hưởng và trao đổi với đơn vị cung cấp về phương án xử lý phù hợp. Việc tiếp tục lát khi chưa xác định được nguyên nhân có thể khiến sự chênh lệch lan rộng, làm tăng chi phí khắc phục sau này.
5. Kinh nghiệm đặt mua gạch để hạn chế tình trạng lệch màu
Để hạn chế sự chênh lệch sắc độ giữa các viên gạch, gia chủ và đơn vị thi công nên tính toán tương đối chính xác số lượng cần dùng ngay từ đầu, bao gồm phần gạch dự phòng phù hợp với phương án cắt ghép và đặc điểm công trình. Với những khu vực có diện tích lớn, nên trao đổi với nhà cung cấp về khả năng đáp ứng đủ số lượng từ cùng một lô sản xuất.
Bên cạnh đó, cần thống nhất mẫu gạch thực tế trước khi đặt hàng. Hình ảnh trên website hoặc catalogue có thể hỗ trợ tham khảo kiểu dáng, màu sắc và họa tiết, nhưng màu hiển thị trên màn hình có thể khác với sản phẩm thực tế do điều kiện chụp ảnh, ánh sáng và thiết bị hiển thị.
Khi nhận hàng, nên kiểm tra kỹ mã sản phẩm, thông tin lô, ký hiệu sắc độ và tình trạng bề mặt trước khi đưa gạch vào sử dụng. Nếu có nhu cầu mua bổ sung sau này, hãy cung cấp thông tin lô đã sử dụng để đơn vị cung cấp kiểm tra khả năng tìm được gạch phù hợp.
Đặc biệt, nên giữ lại một lượng gạch dự phòng hợp lý sau khi hoàn thiện công trình. Điều này giúp thuận tiện hơn khi cần sửa chữa hoặc thay thế viên gạch bị hư hỏng, đồng thời giảm nguy cơ phải sử dụng gạch từ một lô sản xuất khác có sắc độ không hoàn toàn tương đồng.
Kết luận
Gạch cùng mã sản phẩm vẫn có thể khác nhau về sắc độ do sự khác biệt giữa các lô sản xuất, biến thiên của nguyên liệu, điều kiện nung, đặc tính bề mặt và thiết kế họa tiết. Đây không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của sản phẩm lỗi, nhưng nếu không kiểm tra kỹ, sự chênh lệch có thể ảnh hưởng đến tính đồng đều của bề mặt sau thi công.
Để hạn chế tình trạng này, cần kiểm tra mã sản phẩm và thông tin lô sản xuất, đối chiếu sắc độ giữa nhiều thùng, lát thử trước khi thi công trên diện rộng và trao đổi sớm với đơn vị cung cấp khi phát hiện bất thường.
Kiểm tra kỹ gạch ngay từ khâu nhận hàng không chỉ giúp hạn chế rủi ro lệch màu mà còn góp phần đảm bảo bề mặt ốp lát hài hòa, đồng đều và phù hợp với thiết kế ban đầu của công trình.
